Dychwelyd i rasio

O’r diwedd, mae’r camau cyntaf, gofalus (ar y cyfan), yn cael eu cyflwyno i ryddhau rhywfaint ar y cloi mawr. 

Mae rhai’n feirniadol o’r hyn sy’n cael ei gyflwyno’n Lloegr yn arbennig, tra fod Cymru, Yr Alban a Gogledd Iwerddon i’w gweld yn symud ychydig yn arafach ac yn fwy gofalus. 

Beth bynnag eich barn, tydi’r sefyllfa bresennol ddim yn gynaliadwy am byth, a chyn hir neu hwyrach mae’n rhaid ceisio ail-gydio mewn bywyd arferol…beth bynnag fydd hwnnw. 

Yn ogystal â rhagor o fusnesau’n agor eu drysau ac ysgolion i ail-agor ddiwedd mis Mehefin, mae’r byd chwaraeon wedi dechrau cymryd camau i ail-ddechrau. Mae cynghrair bêl-droed y Bundesliga yn Yr Almaen eisoes wedi dechrau chwarae gemau tu ôl i ddrysau caëdig ers cwpl o wythnosau, ac Uwch Gynghrair Lloegr wedi cyhoeddi bydd gemau’n ail-ddechrau ar 17 Mehefin. 

Mae rasio ceffylau ym Mhrydain eisoes wedi ail-gydio ynddi ers 1 Mehefin, er mawr boddhad i’r gweinidog iechyd, Matt Hancock mae’n ymddangos! 

Rydyn ni hefyd yn gwybod fod seiclwyr ar y lefel uchaf, gan gynnwys Geraint Thomas, wedi cael caniatad i deithio i Ffrainc er mwyn dechrau hyfforddi, gyda gobaith bydd modd i’r Tour de France ddechrau ar y dyddiad hwyrach o 20 Awst. 

Rheoli a chyfyngu

Ond lle mae hyn i gyd yn gadael rhedeg? Oes ‘na unrhyw obaith y gwelwn ni unrhyw gyfleodd i rasio cyn diwedd 2020? Fydd Marathon Llundain yn digwydd ar y dyddiad newydd o 4 Hydref? 

Does dim amheuaeth fod heriau’n wynebu ail-gyflwyno chwaraeon o bob math. Mae rhai yn haws na’i gilydd, yn enwedig ar y lefel uchaf e.e. mae modd i’r Uwch Gynghrair brofi pob un chwaraewr a swyddog sydd yn y stadiwm. Mae hynny wrth gwrs y lawer mwy o bobl na’r 22 chwaraewr sydd ar y cae, ond trwy chwarae mewn stadiwm gwag o gefnogwyr, mae modd cyfyngu ar y niferoedd o bobl sy’n dod i gysylltiad â’i gilydd. 

Mae athletau, a rhedeg yn arbennig, yn fater gwahanol. Ar y cyfan dyma gamp sy’n bennaf yn digwydd yn yr awyr agored, sy’n beth da ar y naill law, ond ar y llall sy’n llawer anoddach ei reoli o ran cyfyngu ar y nifer o bobl sy’n dod ynghyd. 

Ar hyn o bryd, mae Athletau Cymru wedi gwahardd gweithgarwch athletau ffurfiol nes 19 Mehefin, a chystadlu wedi’i wahardd nes 30 Mehefin. Wythnos diwethaf fel gyhoeddwyd dogfen ‘Lifting Athletics Out of Lockdown’ gan y sefydliad sy’n cynnig rhyw fath o ganllaw a chynllun sy’n cyd-fynd â pholisi Llywodraeth Cymru. 

Mae’n werth darllen y ddogfen hon – er fod yr amserlen wrth gwrs yn amwys, mae’n rhoi syniad o drefn y camau nesaf. Mae ‘na elfen o ddehongliad hefyd. Ar hyn o bryd, does dim llawer wedi newid hyd y gwela i, gyda’r canllaw i hyfforddi’n unigol ac i rasio’r rhithiol yn unig. Gan obeithio bydd yr achosion yn parhau i leihau, dwi’n synhwyro y byddwn ni’n cyrraedd sefyllfa i allu hyfforddi mewn grwpiau bach iawn, gan gadw pellter o 2m mewn rhai wythnosau…ond bydd rhaid aros cryn amser eto nes gallu rasio. 

Mae hyn yn anodd i lawer o redwyr – er ein bod ni i gyd yn mwynhau hyfforddi, yn aml iawn paratoi ar gyfer ras benodol ydy’r prif ysgogiad i wneud hynny, ac yn sicr mae’r boddhad yn fwy o weld y cynnydd. Dwi’n mawr obeithio y gwelwn ni ryw fath o rasio yn yr hydref, ond yn ansicr ynglŷn ag ym mha ffurf fydd y rasio hynny’n digwydd.  

Dim rasys mawr

Yn bersonnol, ac er mawr siom, dwi’n amheus iawn a fydd modd i Farathon Llundain ddigwydd yn ei ffurf arferol ym mis Hydref. Ddiwedd Mai cafwyd datganiad gan Gyfarwyddwr Marathon Llundain, Hugh Brasher, oedd yn awgrymu ansicrwydd sylweddol ynglŷn â’r digwyddiad, gydag awgrym o gynnal ras elite yn unig, fel a gafwyd ym Marathon Tokyo ym mis Mawrth. Mae nifer y rhedwyr mewn ras fawr fel hon, dros 40,000, wrth gwrs yn broblematig o ystyried natur y feirws yma, ond yn fwy na hynny rhaid ystyried y cannoedd o filoedd o bobl sy’n gwylio’r ras, yn aml yn sefyll yn agos i’w gilydd am gyfnod hir. 

Ers i mi ddechrau ysgrifennu’r darn yma, daeth y newyddion am ohirio Hanner Marathon Caerdydd nes 28 Mawrth 2021. Dwi’n gweld y penderfyniad yn un cynnar, ond nid ar chwarae bach y gwnaed y penderfyniad – dyma ras fwyaf Cymru erbyn hyn. 

Gyda Marathon Llundain wedi’i symud i’r un dyddiad ag oedd Hanner Caerdydd i fod, 4 Hydref, mae hyn yn taflu rhagor o amheuaeth ynglŷn a photensial cynnal ras fwyaf Prydain eleni. 

Gobeithio mod i’n anghywir, ond fy marn i ar hyn o bryd ydy na welwn ni unrhyw rasys mawr yn ystod 2020. Dwi’n credu mai’r gobaith mwyaf sydd gyda ni ydy gweld ail-gyflwyno rasys bach, lleol, lle mae modd cyfyngu ar y nifer o redwyr sy’n cofrestru, ac mae unrhyw dorf yn mynd i fod yn fach. 

Angen dyfeisgarwch

Yn wreiddiol, ar ddechrau’r cloi mawr, ro’n i’n credu y byddai Parkrun yn un o’r digwyddiadau rhedeg cyntaf i ail-ymddangos – bellach dwi’n ofni y gallai fod gyda’r hwyra’. Rhan o’r hyn sy’n gwneud Parkrun mor wych ydy rhyddid y peth – mae o am ddim, a gall unrhyw un ddod ar unrhyw fore Sadwrn. A hynny’n union fydd yn gwneud ail-gyflwyno Parkrun mor anodd – bydd hi’n amhosib rheoli faint o bobl sy’n dod, ac ar y dydd Sadwrn cyntaf nôl, bydd pawb eisiau bod yna, yn redwyr hen a newydd.

Mae’n llawer mwy tebygol y gallwn ni weld rasys bach, gyda chyfyngiad o gant neu ddau o redwyr a phawb i gofrestru ymlaen llaw. Hyd yn oed wedyn, dwi’n credu bydd rhaid i drefnwyr fod yn ddyfeisgar, ac ystyried fformatau amgen ar gyfar y rasio er mwyn cyfyngu’r nifer o bobl sy’n dod i gysylltiad a’i gilydd. 

Er enghraifft efallai y gwelwn ni fwy o rasio arddull time trial fel rydan ni’n gweld mewn seiclo, gyda rhedwyr yn dechrau hanner munud ar ôl ei gilydd. Mae’r dystiolaeth yn awgrymu fod y risg o drosglwyddo COVID yn yr awyr agored yn isel yn enwedig os ydy pobl yn dod i gysylltiad a’i gilydd am amser byr iawn (e.e. wrth redeg heibio i rywun). Mae’n debygol felly mai’r risg mwyaf i redwyr mewn ras fyddai wrth iddynt ymgasglu ar y linell ddechrau i ddisgwyl y gwn. 

Opsiwn arall posib fyddai dechrau rhedwyr mewn grwpiau llai, digon bach i sicrhau 2m o bellter rhwng pawb. 

Os ydw i’n iawn, efallai daw rhywbeth cadarnhaol o hyn i gyd, ac y gwelwn ni hwb mawr  i rasys bach lleol – gobeithio’n wir. 

Mae’n drueni mawr os na welwn ni Parkrun yn dychwelyd yn fuan, yn enwedig o ystyried yr holl redwyr newydd sydd wedi ymddangos yn ystod cyfnod y cloi. Parkrun ydy’r cyflwyniad perffaith, a mwyaf hygyrch, i ddigwyddiadau rhedeg ac yn ei dro, rasio. 

Un awgrym dwi wedi clywed ar gyfer ail-gyflwyno Parkrun ydy’r syniad y gellid gwasgaru’r amseroedd dechrau e.e. bod un am 7:30, un a, 8:00, un am 8:30 a.y.b a fod pawb yn gorfod bwcio eu slot er mwyn gwasgaru’r rhedwyr. Mae hyn i raddau’n groes i ethos Parkrun wrth gwrs, ond mae’n ystyriaeth posib dan yr amgylchiadau. 

Mae’n bur debyg y bydd rhaid i bron bob agwedd o fywyd newid ac addasu am fisoedd, ac efallai blynyddoedd i ddod, gan gynnwys y calendr rasio. Gall hynny gynnig cyfleoedd newydd wrth gwrs, a gobeithio bydd y gymuned redeg yn gallu ymateb i’r heriau a bod yn feiddgar wrth ail-gyflwyno digwyddiadau’n raddol dros y cyfnod nesaf. 

Cyhoeddwyd gan Owain Schiavone

Boi bach o bob dim!

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

Create your website with WordPress.com
Cychwyn arni
%d bloggers like this: